Przed malowaniem drewna najczęściej wybiera się papier ścierny o gradacji P150–P200. Taka ziarnistość usuwa drobne nierówności i stare ślady, a jednocześnie pozostawia powierzchnię na tyle szorstką, by farba lub lakier dobrze się z nią związały. Zapraszamy do lektury.
Czym jest gradacja papieru ściernego?
Papier ścierny składa się z podkładu, najczęściej papierowego lub płóciennego, na którym osadzone są ziarna ścierne. Do ich produkcji wykorzystuje się między innymi elektrokorund, elektrokorund cyrkonowy lub elektrokorund ceramiczny. Każdy z tych materiałów różni się twardością i odpornością na ścieranie, co ma znaczenie przy obróbce twardych gatunków drewna.
Gradacja, nazywana też ziarnistością, to parametr oznaczany literą P i liczbą. Określa wielkość ziaren na jednostkę powierzchni. Im niższa wartość P, tym grubsze ziarno. Na przykład P12 odpowiada ziarnom o wielkości około 1815 mikrometrów, a P2500 to zaledwie 8,4 mikrometra. Od tego parametru zależy, jak agresywnie papier ścierny pracuje i jakie ślady pozostawia.
Im niższa liczba przy oznaczeniu P, tym większe ziarna i szybciej usuwasz materiał, ale powierzchnia będzie bardziej chropowata.
Jak dobrać papier ścierny do etapu szlifowania?
W praktyce przed malowaniem rzadko wystarcza jeden arkusz. Zwykle przechodzi się od grubszej gradacji do coraz drobniejszej, aby najpierw usunąć stare powłoki i nierówności, a następnie stopniowo wygładzić powierzchnię. Poniższa tabela zbiera zakresy, które najczęściej znajdują zastosowanie w pracach z drewnem.
| Zakres gradacji | Główne zastosowanie | Efekt na powierzchni |
| P40–P80 | usuwanie starych farb, lakierów i głębokich nierówności | matowa, wyraźnie chropowata powierzchnia |
| P100–P150 | wyrównywanie po zgrubnym szlifowaniu | gładsza, ale wciąż wystarczająco przyczepna |
| P150–P200 | przygotowanie pod malowanie | gładka i lekko szorstka baza pod farbę |
| P220–P320 | wygładzanie końcowe i delikatne polerowanie | jednolita, miękka w dotyku powierzchnia |
Do usuwania starych powłok
Do zgrubnego szlifowania i zdejmowania starych lakierów najlepiej nadaje się papier o niskiej gradacji, najczęściej P40–P80. Duże ziarna skutecznie ścierają twarde warstwy, ale pozostawiają wyraźne rysy i matowy efekt. Dlatego po tym etapie konieczne jest dalsze wygładzanie drobniejszym papierem.
Do wyrównywania powierzchni
Gdy znikną już grube powłoki, warto sięgnąć po papier z zakresu P100–P150. Taka gradacja redukuje ślady po ziarnach P40 lub P60 i stopniowo wygładza drewno. Nie usuwa jeszcze wszystkich mikrozarysowań, ale tworzy solidną bazę do kolejnego kroku.
Do wygładzania przed malowaniem
Bezpośrednio przed malowaniem sprawdza się papier P150–P200. Zapewnia kompromis między skutecznością a delikatnością wykończenia. Powierzchnia po takim szlifowaniu jest gładka, ale zachowuje lekką szorstkość, dzięki czemu farba lub lakier mają dobrą przyczepność. Użycie samego papieru P320 lub drobniejszego może nadmiernie wybłyszczyć drewno i utrudnić wiązanie powłoki.
Jak przygotować drewno do malowania?
Sam wybór papieru to tylko część zadania. Przed nałożeniem farby trzeba też sprawdzić stan surowca i go oczyścić. Drewno w naturalny sposób wchłania wodę, dlatego zbyt wysoka wilgotność prowadzi do łuszczenia powłoki, a zbyt niska zwiększa ryzyko pękania.
Do zweryfikowania poziomu wilgoci służy higrometr. Wewnątrz pomieszczeń prawidłowy wynik to 8–16%, a na zewnątrz nie powinien przekraczać 20%. Dopiero po potwierdzeniu tego parametru można przystąpić do szlifowania i czyszczenia.
Do przygotowania stanowiska pracy przydadzą się:
- papier ścierny w kilku gradacjach,
- higrometr,
- gąbka i płyn do mycia naczyń,
- benzyna ekstrakcyjna do trudniejszych zabrudzeń,
- pędzel lub wałek do impregnatu gruntującego.
Po szlifowaniu trzeba dokładnie usunąć pył. Następnie powierzchnię myje się gąbką z płynem do mycia naczyń, a przy tłustych plamach można użyć benzyny ekstrakcyjnej. Dopiero suchą i odtłuszczoną powierzchnię warto zagruntować.
Gruntowanie ma znaczenie, ponieważ nowoczesne farby i lakiery często nie zawierają już biocydów, które dawniej chroniły drewno przed sinizną, pleśnią i szkodnikami. Impregnat gruntujący nanosi się pędzlem lub wałkiem w ilości 150 ml na 1 m². Po upływie 24 godzin można przystąpić do malowania.
Jak uniknąć błędów przy szlifowaniu drewna?
Jednym z najczęstszych błędów jest próba od razu wygładzenia surowego drewna bardzo drobnym papierem. Taki zabieg jest mało wydajny, bo drobne ziarna szybko się zapychają i nie usuwają grubych nierówności. Lepsze efekty daje stopniowe przechodzenie z grubszej na drobniejszą gradację.
Przy olejowaniu warto też zachować umiar w wygładzaniu. Papier drobniejszy niż P220 może zamknąć pory drewna i ograniczyć wchłanianie oleju. Przed malowaniem natomiast nie należy kończyć na bardzo grubym papierze, bo farba może nie związać się zbyt mocno z chropowatą i nierówną powierzchnią.
Niektórzy pomijają czyszczenie po szlifowaniu, przez co pył osiada na świeżo malowanej warstwie i tworzy grudki. Warto więc każdorazowo przetrzeć drewno suchą szmatką lub odkurzyć je, a dopiero potem odtłuścić i gruntować.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Jaką gradację papieru ściernego wybiera się najczęściej przed malowaniem drewna?
Zwykle stosuje się papier o ziarnistości P150–P200, który daje gładką lecz lekko chropowatą powierzchnię odpowiednią pod farbę.
Co oznacza gradacja papieru ściernego oznaczona literą P i liczbą?
To wielkość ziaren ściernych na jednostkę powierzchni; im mniejsza liczba P, tym grubsze ziarno i bardziej agresywne szlifowanie.
Jakie gradacje używa się do zdejmowania starych powłok?
Do zgrubnego usuwania farb i lakierów najlepiej nadają się papiery w zakresie P40–P80, które szybko ścierają materiał, pozostawiając widoczne rysy.
W jakiej kolejności powinno się szlifować drewno przed malowaniem?
Należy przechodzić stopniowo od grubszego ziarna do coraz drobniejszego, aby najpierw usunąć warstwy i nierówności, a potem wygładzić podłoże.
Czy można od razu użyć bardzo drobnego papieru na surowym drewnie?
Nie, drobne ziarno na początku jest nieefektywne, szybko się zapycha i nie usuwa większych nierówności.
Jaką wilgotność drewna należy osiągnąć przed szlifowaniem i malowaniem?
W pomieszczeniach wilgotność powinna wynosić 8–16%, a na zewnątrz nie powinna przekraczać 20%.
Co powinno się zrobić po szlifowaniu zanim nałożymy grunt i farbę?
Należy usunąć pył, umyć powierzchnię gąbką z płynem, odtłuścić w razie potrzeby i dopiero potem nałożyć impregnat gruntujący.
Jaka ilość impregnatu gruntującego jest zalecana i kiedy można malować po jego nałożeniu?
Impregnat nakłada się w dawce 150 ml na 1 m², a malowanie jest możliwe po upływie 24 godzin.
